“Ze zijn allemaal dezelfde kant op afgeknapt of omgewaaid. Dat is, samen met het lokale karakter van de schade, een duidelijk kenmerk van een downburst, of valwind”, zegt RTV Drenthe weerman John Havinga.

“De storm trok in één lijn van Meppel richting Eelde. Met name de westkant van Drenthe is er door getroffen. Het noodweer duurde kort, maar was plaatselijk erg heftig”, zegt de weerman.

Hoe ontstaat een downburst?
Een valwind ontstaat volgens het KNMI als een enorme hoeveelheid koude lucht uit een intensieve buienwolk omlaag stort. Een onweerswolk is een sterk kolkende luchtmassa waarin warme lucht omhoog en koude lucht omlaag beweegt.

Zware onweersbuien groeien zeer hoog de lucht in. De wolkentoppen bereiken hoogtes tot veertien kilometer. Op grote hoogte kan het zo’n 60 graden vriezen. De warme lucht zorgt voor de aangroei van de wolk, de kou komt met de neerslag omlaag.

Uiteenspattende lucht
Die kou stort vervolgens volgens het KNMI in een klein gebied met een doorsnede van slechts een kilometer omlaag. De lucht raakt daarbij in een versnelling, waardoor de wind toeneemt. Op het aardoppervlak zoekt de kou met die enorme snelheid een weg in allerlei richtingen. De lucht spat als het ware uiteen.

Zo’n valwind, die ook wel downburst genoemd wordt, is vooral gevaarlijk door de plotselinge windtoename. De krachten die vrijkomen zijn groot en kunnen in een gebied van vele honderden meters breed en kilometers lengte schade aanrichten. Bij een valwind liggen de getroffen objecten in min of meer rechte lijnen in de richting van de wind. Dat lijkt ook in Drenthe te zijn gebeurd.

Gustnado’s
​Valwinden worden vaak verward met windhozen, die ook veel schade kunnen aanrichten. Bij een valwind ontstaat geen slurf, maar de wind kan wel leiden tot wervelingen. De weerkundigen noemen wervelingen aan de zijkant van het gebied met valwinden gustnado’s. Zulke wervelingen duren hooguit enkele minuten en vaak veel korter. Ze bereiken een hoogte van één tot enkele meters.

In tegenstelling tot een windhoos heeft een gustnado geen contact met de wolk, maar er treden wel lokale versnellingen van de wind op. Valwinden die vergezeld gaan van gustnado’s kunnen windsnelheden bereiken van 200 tot 250 kilometer per uur.

Bron: KNMI

Vanavond en vannacht
Vanavond na 21.00 uur gaat het weer los met onweer. “Ook kan er in korte tijd lokaal heel veel neerslag vallen”, verwacht de weerman.

Of de buien ook weer gepaard gaan met valwinden, kan de meteoroloog niet met zekerheid zeggen. “Ik verwacht dat de criteria van de onweersbuien vanavond iets anders zijn dan gisteren, dus ik acht de kans op een downburst kleiner.” Maar uitsluiten doet hij het niet: “Bij elke bui heb je kans op windstoten. Dus dat kan vanavond ook aan de orde zijn.”

Greetje Schouten